FİNANSAL SIKINTININ ÇÖZÜMÜ VE MALİYETLERİ -1-

1. Finansal Sıkıntının Çözümü ve Maliyetleri

Finansal sıkıntının çözümü için ya varlıkların ya da finansal sözleşmelerin ya da her ikisinin yeniden yapılandırılması gerekir. Varlıkların yeniden yapılandırılması aktiflerin tasfiye edilerek şirkete likit kaynak sağlanmasıdır. Borçların yeniden yapılandırılması ise mevcut borçların yeni ödeme planına bağlanması veya mevcut borçların getirdiği yükümlülüklerin yeniden boçlanarak kapatılmasıdır[1]. 

Borçlu geçici bir ödeme acziyet hali yaşıyorsa finansal sıkıntının çözümü mahkeme dışında az bir maliyetle yapılabilir. Borçlu ya finansal sözleşmeleri az bir maliyetle yeniden yapılandırır veya elindeki likit varlıkları satar. Sürekli bir acziyet hali yaşayan borçlu artık yavaş yavaş borca batıklık alanına doğru gidiyorsa finansal sıkıntının mahkeme dışı çözümünün maliyeti yükselir.

Borca batık bir borçlunun varlık yapılandırmasının maliyeti yüksektir. Borçlu elindeki likit olmayan varlıkları tasfiye etme yoluna gider. Borçlunun maliyeti likit olmayan varlıklarının tasfiye değerinin aynı varlıkların şirkete sağladığı süreklilik değerinin altında olmasıdır. Bu değer düşüklüğü varlığın ikame edilebilirliğine, şirketin bulunduğu sektörün sağladığı değere ve içinde bulunduğu sistemik problemlere göre değişir. Tek bir kullanım alanı olan varlıkların tasfiye değeri düşüktür. Özellikle, şirketin bulunduğu sektör dışındaki şirketler varlıkların en iyi kullanım değerini ödemek istemeyeceklerinden varlıkların tasfiye değerini düşürürler. Tasfiye değerindeki düşüş sektörün sistemik bir sıkıntıda olduğu zamanlarda daha da artar(Schleifer ve Vishny, 1992). Bu çerçevede, büyüyen sektörlerde şirketler varlıklarını yapılandırma yoluna daha çok giderler çünkü söz konusu varlıkların üretkenliği yüksek ve tasfiye maliyetleri düşüktür(Maksimovic ve Phillips, 1998).

Borca batık bir borçlunun finansal yapılandırmasının maliyeti yüksektir. Bu maliyetler doğrudan ve dolaylı olarak değerlendirilmektedir. Doğrudan maliyetler yasal komisyonlar ve yeniden yapılandırma maliyetleri ve fiyatlardır. Dolaylı maliyetler ise borçlunun piyasadaki itibarının zedelenmesi ve likidite sıkışıklığından kaçırdığı karlı yatırım fırsatlarıdır. 

Borçlu bir an önce karşılaştığı finansal sıkıntıya çözüm bulmak ister. Finansal sıkıntının uzaması dolaylı maliyetleri artırmaktadır. Dolaylı maliyetler borçlunun gittikçe borca batıklığa girmesine sebep olarak doğrudan maliyetleri de artırır. Zaman bu açıdan borçlu için önemlidir. 

[1] Borç sözleşmelerinin ortaklık hakkına dönüştürülmesi imkanı teoride olsa da ülkemizdeki finansal piyasalarda yaygın şekilde uygulanmadığı için burada bahsedilmemiştir.