Sektörel Analiz
KONKORDATO BORÇLARININ KESİN SÜREDE ÖDENMESİ
KONKORDATOYA AİT BORÇLARIN KESİN SÜREDE ÖDENMESİ
Konkordato kesin mühlet içinde, konkordatoya tabi bir borcun borçlu tarafından ödenmesi, ödemenin niteliğine ve mahkemenin kararlarına göre farklı sonuçlar doğurabilir. Özellikle İİK m. 294 ve devamındaki hükümler bakımından değerlendirilmelidir.
Genel kural: Konkordatoya tabi borçların ödenmesi sınırlıdır
Kesin mühlet içinde, mühlet kararından önce doğmuş ve konkordatoya tabi olan bir alacak, kural olarak konkordato sürecinin dışında serbestçe ödenemez. Çünkü konkordatonun amacı, bütün konkordatoya tabi alacaklıların eşitlik ilkesi içerisinde tatmin edilmesidir.
Borçlunun bazı alacaklılara konkordato dışı tam ödeme yapması;
- alacaklılar arasında eşitsizlik yaratabilir,
- konkordatonun başarı şansını olumsuz etkileyebilir,
- komiserin ve mahkemenin müdahalesine neden olabilir,
- belirli şartlarda konkordatonun tasdik edilmemesi veya mühletin kaldırılması riskini doğurabilir.
Ödeme yapılmış olması ödemenin otomatik olarak geçersiz olduğu anlamına gelmez
Burada önemli bir ayrım vardır.
Konkordatoya tabi bir borcun kesin mühlet sırasında ödenmesi ile konkordatoya tabi olmayan bir borcun ödenmesi aynı şey değildir.
Örneğin:
A) Kesin mühlet kararından önce doğmuş, konkordatoya tabi 10 milyon TL banka borcu → kural olarak konkordato projesine tabidir.
B) Kesin mühlet başladıktan sonra, komiserin izni ve işletmenin devamı kapsamında doğan yeni mal/hizmet borcu → farklı değerlendirilir.
Bu nedenle ödemenin hangi borca ilişkin olduğu, borcun doğum tarihi, ödeme tarihi ve komiserin/mahkemenin izni birlikte incelenmelidir.
Komiser izni olmadan yapılan ödeme özellikle önemlidir
Kesin mühlet süresince borçlunun faaliyetleri devam eder; ancak borçlunun malvarlığı üzerindeki tasarrufları konkordato hükümleri ve komiserin denetimi altındadır.
Özellikle yüksek tutarlı veya konkordatoya tabi eski borçların ödenmesi, komiserin denetimi açısından ciddi bir sorun oluşturabilir.
Eğer borçlu;
"Kesin mühlet içerisindeyken bazı alacaklıların eski borçlarını tamamen ödedi, diğer alacaklılara ise konkordato kapsamında ödeme yapılacağını bildirdi"
şeklinde hareket etmişse, burada alacaklılar arasında eşitlik ve konkordato projesinin uygulanabilirliği açısından ciddi bir inceleme yapılması gerekir.
Ödeme konkordatonun feshine kadar gidebilir mi?
Tek başına her ödeme otomatik olarak konkordatonun feshi sonucunu doğurmaz.
Ancak yapılan ödeme;
- konkordato hükümlerine aykırıysa,
- bazı alacaklıları diğerlerinden kayırıyorsa,
- borçlunun ödeme kabiliyetini/projesini bozuyorsa,
- mahkeme veya komiserin talimatlarına aykırıysa,
- malvarlığının önemli ölçüde azaltılmasına yol açıyorsa,
konkordato sürecinin devamı bakımından ciddi sonuçlar doğurabilir.
Özellikle kesin mühlet sırasında bu tür işlemlerin komiser raporlarında mahkemeye bildirilmesi önemlidir.
Ödenen para geri istenebilir mi?
Bu sorunun cevabı, ödemenin hukuki sebebine ve konkordato hükümlerine aykırılığın niteliğine göre değişir.
Özellikle alacaklı, konkordato hükümlerine tabi bir alacağını diğer alacaklılardan önce ve tamamen tahsil etmişse, olayın;
- geçerli bir ödeme,
- konkordato hükümlerine aykırı işlem,
- tasarrufun iptali,
- sebepsiz zenginleşme,
- konkordato tasfiye/iflas süreci
bakımından ayrıca değerlendirilmesi gerekebilir.
Dolayısıyla "kesin mühlet içinde ödenen her para mutlaka geri alınır" şeklinde genel bir kural yoktur.
Çok önemli: Borcun ne zaman doğduğu
Konkordato uygulamasında en kritik konulardan biri borcun doğum tarihidir.
Basit bir tabloyla:
Borç | Kesin mühlet öncesi doğmuş | Kesin mühlet sonrası doğmuş |
|---|---|---|
| Konkordatoya tabi eski ticari borç | Genel olarak konkordato kapsamında | — |
| Yeni mal/hizmet alımı | — | Kural olarak yeni borç |
| Banka kredisi | Borcun niteliğine göre | Yeni kullandırım ayrıca değerlendirilir |
| Vergi/SGK vb. | Özel hükümler dikkate alınır | Özel hükümler dikkate alınır |
| İşletmenin devamı için zorunlu gider | Somut olaya göre | Genellikle yeni borç niteliğinde |
Bu nedenle somut olayda yalnızca "ödeme yapıldı" bilgisi yeterli değildir.
Şirket kesin mühlet içindeyken, konkordato projesine dahil edilmiş bazı eski borçlarını belirli alacaklılara ödüyor; diğer alacaklılar ise konkordato projesine göre bekliyor.
Alacaklılara eşit şekilde davranılmaması İİK m. 294, 295, 296, 297 ve ilgili konkordato hükümleri üzerinden; ödemenin geçerliliği, komiserin sorumluluğu, alacaklı açısından sonuçları ve konkordatonun tasdikine etkisi ayrı ayrı incelenebilir.