KONKORDATO KOMİSERİNIN SORUMLULUĞU

KONKORDATO KOMİSERİNİN SORUMLULUĞU VE TEMEL GÖREVLERİ

1. Konkordato Komiserinin Temel Görevleri

İİK m. 290'a göre komiser;

• konkordato projesinin tamamlanmasına katkıda bulunmak,
• borçlunun faaliyetlerine nezaret etmek,
• kanunda verilen görevleri yapmak,
• mahkemenin istediği konularda ara raporlar sunmak,
• alacaklılar kurulunu konkordatonun seyri konusunda düzenli olarak bilgilendirmek,
• talepte bulunan alacaklılara konkordatonun seyri ve borçlunun güncel mali durumu hakkında bilgi vermek,
• mahkemenin verdiği diğer görevleri yerine getirmek

zorundadır.

Ayrıca komiser hakkında İİK m. 227'nin ilgili hükümleri uygulanmaktadır.

Bu nedenle komiser, sadece rapor hazırlayan bir kişi değil, konkordato sürecinin sağlıklı yürütülmesini gözeten ve mahkeme ile alacaklılar arasında önemli bir denetim fonksiyonu üstlenen kişidir.

2. Komiserin Hukuki Sorumluluğu

İİK m. 290'ın İİK m. 227'ye yaptığı atıf nedeniyle, komiserin görevini kusurlu şekilde yerine getirmesinden doğan zararlar bakımından hukuki sorumluluk gündeme gelir.

Örneğin komiser;

• açıkça gerçeğe aykırı mali verileri gerekli incelemeyi yapmadan kabul ederse,
• borçlunun gerçek mali durumunu araştırmadan olumlu rapor düzenlerse,
• alacaklıların haklarını etkileyebilecek önemli bilgileri raporlamazsa,
• borçlunun malvarlığının korunması konusunda gerekli denetimi yapmazsa,
• borçlunun komiser talimatlarına aykırı işlemlerini görmezden gelirse,
• alacaklılar arasında eşitliği bozabilecek işlemleri tespit ettiği hâlde mahkemeye bildirmezse,
• mahkemenin istediği raporları gerçeğe aykırı veya eksik hazırlarsa,

somut olayın özelliklerine göre sorumluluğu doğabilir.

3. Komiserin Görevden Alınması

Konkordato komiserinin yükümlülüklerine aykırı davranması hâlinde yalnızca tazminat sorumluluğu söz konusu olmayabilir.

Konkordato Komiserliği ve Alacaklılar Kuruluna Dair Yönetmelik m. 7'ye göre komiser;

• görevini kanun, yönetmelik ve dürüstlük kuralları çerçevesinde tarafsız, objektif ve özenli biçimde yapmak,
• görevi bizzat yerine getirmek,
• öğrendiği sırları korumak,
• elde ettiği bilgileri kendisi, yakınları veya üçüncü kişiler lehine menfaat sağlamak amacıyla kullanmamak,
• görev ve yetkilerini kullanarak kendisi veya üçüncü kişiler lehine menfaat sağlamamak,
• hediye kabul etmemek

zorundadır.

Bu yükümlülüklere aykırılık hâlinde komiserin görevine mahkemece son verilir. Durum, bilirkişilik bölge kuruluna ve eylem suç oluşturuyorsa Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilir.

4. Komiserin Cezai Sorumluluğu

Bir raporun eksik olması, yanlış değerlendirme yapılması veya mesleki hata yapılması tek başına ceza sorumluluğu doğurmaz. Ceza sorumluluğu için somut olayda ilgili suçun kanuni unsurlarının oluşması gerekir.

4.1. Görevi Kötüye Kullanma

Komiserin TCK m. 257 kapsamında görevi kötüye kullanma suçundan sorumlu tutulup tutulamayacağı, öncelikle komiserin hukuki statüsü ve somut olayda kamu görevlisi sayılıp sayılmadığı ile suçun diğer kanuni unsurlarına bağlıdır.

Yargıtay uygulamasında TCK m. 257 bakımından yalnızca görev yükümlülüğünün ihlal edilmesi yeterli görülmemekte; mağduriyet, kamu zararı veya kişilere haksız menfaat sağlanması gibi kanuni unsurların ve kastın somut olayda ortaya konulması aranmaktadır.

5. Menfaat Sağlama Hâlinde Daha Ağır Sonuçlar Gündeme Gelebilir

İİK m. 333'te, iflas ve konkordato işlerinde hususi menfaat temini ayrıca düzenlenmiştir.

Bir kişinin konkordato kararını veya konkordatoya muvafakati sağlamak amacıyla bir alacaklıya özel menfaat sağlaması veya vaat etmesi hâlinde altı aydan iki yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir.

Dolayısıyla komiserin;

• alacaklıdan para alması,
• borçludan veya üçüncü kişiden menfaat sağlaması,
• belirli bir alacaklının lehine işlem yapması karşılığında menfaat kabul etmesi,
• konkordato sürecinde elde ettiği bilgileri kişisel menfaat için kullanması

gibi durumlarda, olayın niteliğine göre yalnızca disiplin veya hukuki sorumluluk değil, cezai sorumluluk da gündeme gelebilir.

6. Gerçeğe Aykırı Mali Tablolar Konusunda Komiserin Sorumluluğu

Borçlunun sunduğu mali tablolar gerçeği yansıtmamakta, şirketin gerçek borçları veya varlıkları gizlenmekte ve komiser bu durumu bilmesine veya makul bir incelemeyle tespit edebilmesine rağmen raporlarında gerçek mali durumu yansıtmamaktadır.

Bu durumda komiserin sorumluluğu somut olay üzerinden incelenmelidir.

Bu kapsamda özellikle aşağıdaki hususların değerlendirilmesi gerekir:

1. Komiser gerçeğe aykırılığı biliyor muydu?
2. Gerçeğe aykırılığı bilmesi gereken bir durum var mıydı?
3. Kendisine sunulan belgeler arasında açık çelişkiler var mıydı?
4. Banka kayıtları, vergi kayıtları, SGK kayıtları veya ticari defterler ile mali tablolar arasında fark bulunuyor muydu?
5. Komiser bu farklılıkları araştırdı mı?
6. Mahkemeye veya alacaklılar kuruluna bu farklılıkları bildirdi mi?
7. Gerçeğe aykırı rapor nedeniyle konkordatonun tasdik edilmesi veya bir alacaklının zarara uğraması söz konusu oldu mu?
8. Komiserin davranışı kasıtlı mıydı, yoksa basit veya ihmalî bir mesleki hata mıydı?
9. Komiser bu işlemden kendisi veya üçüncü kişi lehine herhangi bir menfaat sağladı mı?

Bu soruların cevapları, komiserin sorumluluğunun belirlenmesinde önem taşır.

7. Komiserin Raporu Nedeniyle Konkordatonun Başarısız Olması

Borçlunun konkordato sürecinde kanuna aykırı hareket etmesi, komiserin talimatlarına uymaması veya konkordatonun başarıya ulaşamayacağının anlaşılması hâlinde, komiserin yazılı raporu üzerine mahkeme kesin mühleti kaldırarak konkordato talebinin reddine ve şartları varsa iflasa karar verebilir.

Bu nedenle komiserin raporları yalnızca bilgi verme niteliğinde değildir; konkordatonun devamı veya sona ermesi üzerinde ciddi hukuki sonuçlar doğurabilir.

Komiser yönünden raporun başarısız olması hâlinde ise, denetim fonksiyonu yerine yönetim fonksiyonu şeklinde kararlar alınması; alacaklılarla ve borçlularla özel görüşmeler yapılması; davacı ile ters düşülerek sunulan belge ve bilgilerin kabul edilmemesi; görevin şahsileştirilerek olumsuz rapor hazırlanması gibi davranışlarla dava dosyalarında karşılaşılabilmektedir.

Komiserin fiilen uğrattığı zararın tespit edilmesi hâlinde, şartları oluşmuşsa tazminat davası gündeme gelebilir.

8. Komiser Hakkında Uygulanabilecek Yaptırımlar

Somut olayın niteliğine göre komiser açısından aşağıdaki sonuçlar ortaya çıkabilir:

SONUÇ

Konkordato komiserinin sorumluluğu genel olarak disiplin sorumluluğu, hukuki sorumluluk ve cezai sorumluluk olmak üzere üç ana başlık altında değerlendirilebilir.

Komiserin sorumluluğunun belirlenmesinde, yalnızca ortaya çıkan sonucun olumsuz olması yeterli olmayıp; komiserin görevi, yetkileri, somut olayda kendisinden beklenen özen, kusur durumu, meydana gelen zarar ile komiserin eylemi arasındaki illiyet bağı ve varsa ceza hukukuna ilişkin özel unsurların birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Bu nedenle komiserin her hatalı veya olumsuz değerlendirmesi otomatik olarak hukuki ya da cezai sorumluluk doğurmaz. Sorumluluk, somut olayın özellikleri ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir.