KONKORDATO ÖNCESİ VE SONRASI KARŞILIKSIZ ÇEKLERDE CEZA SORUMLULUĞU

Konkordato Öncesi ve Sonrası Karşılıksız Çeklerde Ceza Sorumluluğu

Konkordato başvurusundan önce keşide edilen ve karşılıksız çıkan çekler bakımından konkordato sürecinin başlaması, çek nedeniyle doğmuş olabilecek ceza sorumluluğunu  ortadan kaldırmaz.

Çekin hangi tarihte ibraz edildiği, karşılıksız işleminin ne zaman yapıldığı önemlidir.  Çek konkordato koruma kararı alınmadan karşılıksız işlemi görmüşse konkordato hukuku düzenine tabi değildir, ceza sorumluluğu devam edecektir. İcra ceza mahkemesi konkordato davasının görüldüğü ticaret mahkemesi ile temasa geçerek isterse bekletici mesele yapar . Fakat mevcut İİK ve Konkordato hukukunda böyle kavram açıklaması yoktur, her hangi bir içtihatta oluşmamıştır.  Dolaysıyla koruma kararı alınmadan önce karşılıksız işlemi görmüş çek ceza davasının konusudur.

Bazı görüşlere göre bekletici mesele yapılmalı, bazıları ise ceza davası devam etmelidir denilmektedir, Bizim görüşümüzde ceza davası devam etmesi yönündedir. 

Türkiye'de bu konu esas olarak 5941 sayılı Çek Kanunu ile İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) konkordatoya ilişkin hükümleri çerçevesinde değerlendirmektedir. 

1. Konkordato öncesinde karşılıksız çıkan çek

Borçlu şirket, konkordato başvurusundan önce çek düzenlemiş ve çekin karşılığı banka hesabında bulunmadığı için çek hakkında karşılıksızdır işlemi yapılmışsa, çekin karşılıksız çıkması nedeniyle ceza hukuku bakımından sorumluluk oluşmuştur.  

Burada üç husus birbirinden ayrılmalıdır:

• Çek borcu: Çekten kaynaklanan alacağın konkordato kapsamında değerlendirilmesi gerekir. 
• Ceza sorumluluğu: 5941 sayılı Kanun kapsamında karşılıksız çek düzenleme suçunun oluşmuştur. 
• İcra takibi: Konkordato mühletinin, çek alacağına ilişkin takipler üzerindeki etkisi yönü itibariyle icra takibi yapılır, fakat haciz işlemi yapılamaz. Yasal haklar kullanılır. 

2. Konkordato tasdik edilirse ceza sorumluluğu ne olur?

Bu konuda Yargıtay kararları önemlidir.

Yargıtay 19. Ceza Dairesinin 2019/23974 E., 2019/9339 K. sayılı kararı ile bu yaklaşımı aktaran sonraki kararlarda, konkordato başvurusundan önce düzenlenen ve konkordato sürecinde vadesi gelen ileri tarihli çekler bakımından şu ayrım yapılmaktadır:

• Konkordato tasdik edilirse: Çek alacağının konkordato projesinde yer alması ve tasdik kararının çekin hukuki durumunu etkilemesi hâlinde, ceza sorumluluğu yeniden değerlendirilmeli ve ceza davası devam etmelidir. 
• Konkordato reddedilirse: Ceza yargılamasına devam edilerek çekin karşılıksız kalmasına kimin sebebiyet verdiği ve ilgili kişiler hakkında yasal yollar açık      hale gelmiştir.  
• Konkordato koruma karı devam ederken karşılıksız işlemi görülen çeklerde durum ise; Çek ibraz edildiğinde konkordato kararı olduğu bilgisi çekin arkasına yazılır, çek tahsil edilemez, icra takibi yapılamaz fakat ceza davası yönünden dava açılır. Çek bedeli konkordato hesabı içinde ödenecek borç olarak kayıtlara dahil edilir, bu durumda İcra Ceza mahkemesi başvuru üzerine  bekletici mesele yapar. Nedeni ise projenin tasdik olması, iflas kararı verilmesi ve davanın reddi farklı sonuçlar doğuracaktır.

3. Çek, konkordato başvurusundan önce karşılıksız çıkmışsa 

Çek konkordato başvurusundan önce bankaya ibraz edilmiş ve hakkında karşılıksızdır işlemi yapılmışsa ceza yönünden suç oluşmuştur.

Sonradan konkordato başvurusu yapılması, daha önce gerçekleşmiş fiili kendiliğinden ortadan kaldırmaz ve sonucu etkilemez.  

5941 sayılı Çek Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca, kanuni ibraz süresinde karşılıksızdır işlemi yapılmasına sebebiyet veren kişi hakkında hamilin şikâyeti üzerine adli para cezası para cezası yerine gelmezse hapis cezası verilmesi gerekir.