KÜRESEL KRİZDEN KURTULMA PAKETLERİ

KURTARMA PAKETLERİ

2008’deki finansal kriz dehşeti, kapitalizmin tarihinde eşi görülmemiş bir kamu faaliyeti seferberliğiyle karşılandı. Daha önce, savaş zamanları dışında, devletler hiçbir zaman bu ölçekte ve bu kadar hızlı müdahale etmemişti.

Entegre Atlantik finans ekonomisinin karşıtları boyunca kurtarma savaşları verildi: Amerika Birleşik Devletleri, İzlanda, İrlanda, İngiltere, Fransa, Almanya, Benelüks ülkeleri ve İsviçre. Kullanılan finansal ateş gücü muazzamdı ve bu durum, kendi başına bir siyasal tartışma alanı hâline gelmesine neden oldu. 7 trilyon doları aşkın taahhütlerde bulunuldu.

Müdahalenin ana mekanizmaları dört başlık hâlinde açıklandı: bankalara kredi, sermaye yapısını güçlendirme, varlık alımları ve banka mevduatlarına, banka borçlarına, hatta bütün bilançoya devlet garantileri. Krizin vurduğu her yerde devletler önlemler almak zorunda kaldı.

İrlanda ve İzlanda, aşırı büyümüş finans sektörlerinin yaşadığı devasa şokla başa çıkacak kaynaklara, kurumlara ya da siyasa kapasitesine sahip değildi. Doğu Avrupa’nın en kötü etkilenen yükselen piyasa ekonomileri gibi, kapsamlı bir kriz yaşayacaklardı. İsviçre sağlam kaldı.

Daha büyük ve bankacılık sistemleri daha küçük Avrupa devletleri, İngiltere, Almanya, Fransa, Belçika ve Hollanda, daha karma bir paket sundu. Karşılaştıkları krizin ölçeğine rağmen başa çıkacak kaynakları vardı.

Bu bilek güreşinden Amerika Birleşik Devletleri, yalnızca dünyanın en büyük finans sektörüne dayanak olmakla kalmayıp kapsamlı bir çözüm dayatma kapasitesine de sahip tek ulus devlet olarak çıktı.

2007’de yetkililerin umudu, özel sektörün kendini kurtarabileceği yönündeydi. 2007 Ekim’inin sonunda, ABD Hazine Bakanlığı’nın yardımıyla, en büyük üç banka — Citigroup, Bank of America ve JPMorgan Chase — ipoteğe dayalı menkul kıymet piyasasını istikrara kavuşturacak ve ABCP piyasasını canlandıracak bir Master Likidite Artırma Kanalı yaratmada iş birliği yapmaya razı oldu. HSBC, yapılandırılmış yatırım araçlarının uğradığı 45 milyar dolarlık zararın tamamını bilançosunda mahsup edeceğini duyurunca, en büyük Amerikalı rakiplerinin ikinci en iyi seçeneğe razı olması güçtü. Aralık 2007’de özel sorunlu banka planı çöktü.

Fed’in faaliyetleri, muhtemel bir yıkıcı ve kaotik iflasın önünü kesti. Fannie Mae ve Freddie Mac, Washington’da en zorlu siyasal ağlardan birinin merkezindeydiler. 2008 yazında özel menkul kıymetleştirmenin durmasıyla, Amerika Birleşik Devletleri’nde yeni ipotekli kredilerin %75’ini desteklemekten sorumluydular. Fannie Mae ve Freddie Mac bilançolarının büyük bölümü, birinci kalite ipotekli uyumlu ipoteklerden oluşmaktaydı.

Lehman Brothers bir alıcı ararken, Bank of America, Lehman yerine Merrill Lynch’i satın aldı. Merrill’in Lehman’dan daha büyük gayrimenkul piyasasında büyük bir fiyasko yaratacağı düşünülüyordu. Bank of America Merrill’i kurtardı. Lehman’ın kurtarılması için İngiliz bankası Barclays’la transatlantik bir alışveriş denendi, fakat olmadı. Lehman’ın iflasına izin verildi. Bu durum, Amerika ve dünya ekonomisini etkiledi. Amaç sistem istikrarı değildi.

20 Eylül’de Hazine, menkul kıymet piyasalarını istikrara kavuşturmak için 700 milyar dolara kadar harcama yapma yetkisi isteyen üç sayfalık bir yasa önerisini Kongreye gönderdi. Hazine, GSE’ler için sınırsız kurtarma yetkisinden sonra, şimdi de ABD savunma bütçesine eş değer bir parayı ipoteğe dayalı menkul kıymetlere harcamak istiyordu.

Tasarının üç cümlesi şöyleydi:

“Bakanlık, merkezi Amerika Birleşik Devletleri’nde bulunan herhangi bir finans kurumundan, bakanlığın belirlediği koşullarda ipoteğe bağlı varlık satın almaya, satın alma yükümlülüğünde bulunmaya ve fonlamaya yetkilidir.

Bu yasayla bakanlığın ipoteğe bağlı varlık satın alma yetkisi, herhangi bir zamanda ödenmemiş 700 milyar dolarla sınırlı olacaktı.

Bu yasanın verdiği yetkiye istinaden bakanlığın aldığı kararlar denetlenemez ve kurum takdirine sunulamaz; herhangi bir mahkeme ya da idari makam tarafından incelenemez.”

2008 yılında Bush yönetimi, olağanüstü yetkilere gelince inandırıcılığını kaybetti. Başkanlık seçimlerinde Demokrat aday Barack Obama, Robert Rubin ve Hamilton Projesi yoluyla devşirilen ekonomistlerden oluşan bir ekip tarafından desteklendiği gibi, kişisel çevresinde de UBS ve Merrill Lynch’ten bankacılar vardı.

İngiliz banka kurtarma paketi üç parçadan oluşuyordu:

1. İngiltere’nin sekiz büyük bankasından yeniden sermayelendirme planları hazırlamaları istendi. 50 milyar sterlinlik devlet fonundan yararlanma ya da özel kaynak bulma kararı onlara bırakıldı.

2. 250 milyar sterlin, katılımcı bankaların çıkardığı yeni borçları garanti etmek için kullanılacaktı.

3. İngiltere Merkez Bankası’nın Özel Likidite Planı’nın 200 milyar sterlinlik bölümü, bankaların satılamaz varlığa dayalı menkul kıymetleri ABD Hazine kâğıtlarıyla takas etmelerine olanak sağlayacaktı. kaynak. d.acemoglu, t. pıketty ,kapital